hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Moordende onschuld

05 januari 2013


M

en kent het verhaal van de recente moordpartij in Newtown, Connecticut (USA). Op 14 december 2012 drong een zwaarbewapende man in militair vest een lagere school binnen en vermoordde binnen enkele minuten 26 mensen, waaronder 20 kinderen jonger dan 10. De dader, de 20-jarige Adam Lanza, had net daarvoor zijn moeder omgebracht in hun woning. De wapens, een halfautomatisch vuurwapen en twee zware pistolen, waren haar eigendom.

Iets dergelijks vindt gemiddeld tweemaal per jaar plaats in de US, maar komt ook voor in andere "rijke landen".

(Zie ook A Guide to Mass Shootings in America)

Hieronder waarom ik denk dat deze gewelddaden cultureel verklaard en opgelost kunnen worden.

§

Typisch een gek

Men zal nooit weten wat de geestelijke gezondheid van Adam Lanza was op dat ogenblik. Hij wordt beschreven als teruggetrokken, en zijn opvoeders maakten zich zorgen om hemzelf, niet om zijn omgeving. Ook zijn moeder had geen idee wat mogelijk te gebeuren stond, en hield haar wapenarsenaal niet van hem weg - ze nam Adam zelfs mee naar haar schietclub.

Terwijl de machtige wapenlobby Adam Lanza onmiddellijk krankzinnig verklaarde om zo de discussies over strengere wapenwetten te vlug af te zijn, protesteerden anderen tegen de stigmatisering van psychiatrische patienten als potentiële moordenaars, en verwezen naar de American Psychiatric Association die waarschuwt dat heel wat discriminatie en stigma's van geesteszieken het gevolg zijn van het verband dat door het grote publiek onterecht gelegd wordt tussen geesteszieken en geweld. De meeste geweldplegers zijn niet geestesziek.

Het mocht niet baten, want prompt verscheen een brief op het internet met als titel Ik Ben de Moeder van Adam Lanza en begon een virale carrière van de Huffinton Post tot de New York Times. Het is een schrijnend getuigenis van de moeder van een onhandelbaar en potentieel gevaarlijk kind, maar zonder ook maar enige aantoonbare overeenkomst met Adam Lanza.

Te weinig wapens

Wayne LaPierre, CEO van de National Rifle Association, verklaarde dat aangezien zo'n massamoordenaar wel gek moest zijn, het incident niets te maken had met wapenbezit. Moorden worden gepleegd door gekken en misdadigers, en "the only way to stop a bad guy with a gun is a good guy with a a gun". Als de wapenhandel aan banden gelegd werd zouden de bad guys hun wapens halen op de zwarte markt, en zouden de good guys onbewapend achterblijven. Leerkrachten, zegt de NRA, moeten bewapend worden om de strijd aan te gaan met schietende gekken en kriminelen.

Het leek LaPierre daarbij te zijn ontgaan dat deze school al over gewapende bewaking beschikte, dat de overgrote meerderheid van de schietpartijen worden uitgevoerd met legaal verkregen wapens, en dat een salvo aan zes kogels per seconde onmogelijk tijdig gestopt kon worden, zelfs als de hele school tot de tanden bewapend was.

Rondom de tijd van het incident in Newtown werd in New York een Indiër om racistische redenen onder een rijdend metrostel geduwd door een dakloze. Hoeveel slachtoffers zouden er gevallen zijn als deze dader over een halfautomatisch wapen had beschikt?

Foute genen

De New York Times meldde dat genetici voorbereidingen treffen om het DNA van de dader te onderzoeken, om zo de biologische basis te vinden van extreem geweld. Dit zal nergens toe leiden, zeggen experten in hetzelfde artikel. Zij herinneren aan vergelijkbare missers in de loop van vorige eeuw: nutteloze gedwongen sterilisaties van veroordeelden in de jaren twintig; het fabeltje van het (extra Y-)misdaadchromosoom die in de jaren zestig en zeventig opgeld maakte onder wetenschappers; en de Nederlandse studie aan het einde van de eeuw die tot de slotsom kwam dat een gen aanwezig in alle leden van een misdadige familie, wel het lang verhoopte misdaadgen moest zijn - tot bleek dat andere misdaadfamilies weer heel andere genen hadden.

Maar zo'n vette titel in de New York Times wakkert toch weer de taaie popwetenschap van het genetisch determinisme aan die zo makkelijk ingang vindt bij het grote publiek ("allemaal geprogrammeerd!" hoor ik Dirk Draulans al uitroepen.) Het is een gunstig teken dat bij elke nieuwe oprisping meer ernstige wetenschappers uiting geven aan hun scepsis, maar het is ook ontmoedigend dat reeds zoveel defaitisme is gezaaid in een samenleving die nood heeft aan oplossingen.

Te veel pillen

Een artikel in de Journal of Clinical Psychiatry stelt overtuigend dat 8,1% van spoedopnamen in een psychiatrische afdeling veroorzaakt zijn door voorgeschreven antidepressiva. En het gebruik van voorgeschreven antidepressiva stijgt dramatisch (in de US met 7% per jaar, in Nederland met 6%.)

No Free Lunch is een organisatie van geneesheren die ijvert tegen het uitdelen van etentjes en andere geschenken door de farmaceutische industrie aan dokters. De oprichter, Dr. Robert Goodman, zegt dat zulke marketing, samen met publiciteit voor het grote publiek, de werkelijke drijfkracht vormen achter de snelle stijging van voorgeschreven antidepressiva.

Minstens 14 recente schietpartijen werden gepleegd door gebruikers van antidepressiva. Hierbij vielen 109 gewonden en 58 doden. Bij andere schietpartijen werd geen mededeling gedaan over medicatie gebruikt door de daders. Tussen 2004 en 2011 werden in de US 11.000 gewelddadige zijeffecten van psychiatrische geneesmiddelen gerapporteerd. Daaronder 300 moorden, 3000 manieën en meer dan 7000 gevallen van agressie. Michael Moore, die het bloedbad van 19999 in Columbine High School onderzocht en er de documentaire Bowling for Columbine over maakte, is van mening dat de overheid dringend onderzoek moet doen naar het verband tussen schietpartijen en voorgeschreven antidepressiva (maar zie ook hier en hier. en hier):



Een foute cultuur

Wat zich afspeelt is niet onvermijdelijk.

Elke tiener in de US heeft meer dan vijfduizend moorden gezien voor hij volwassen wordt, en heeft er misschien honderden "gespeeld". Dit zijn niet de echte moorden die afschuw, walging, wanhoop en paniek oproepen, maar dulle moorden, ontdaan van signalen van een levende, normerende omgeving.

Terzelfdertijd groeit de sociale spanning in een prestatiegekke samenleving. Wie niet wint (en niemand wint de hele tijd) is ongelukkig, en het is makkelijker naar de pillen te grijpen, dan het roer om te gooien in een snel stromende maar strikt gestroomlijnde maatschappij.

De angst te verliezen en de obsessie met geweld gaat over in adoratie voor krachtige vuurwapens en stoere gevechtskledij, en in de verering van het militaire bedrijf. De farmaceutische industrie, welvarend door angst, en de wapenindustrie, groot door vaderlandse oorlogsambities, richten zich zoals elke industrie tot de vrije markt, waar het doel niet is het welzijn en de veiligheid van de doorsnee Amerikaan te verhogen, maar winst te maken. Net zoals fabrikanten van tablets en drank doen ze aan product placement en image-building in de media, aan een kostprijs die verantwoord wordt door het gebruik van de waren. Dat heel wat mensen lijken te denken dat wat werkt voor tandpasta en auto's, op miraculeuze wijze geen effect sorteert als het om geweld gaat, toont de macht van intensieve lobbying. Het opgefokte geweld in de media is er, omdat het werkt. Tot grote tevredenheid van de wapenfabrikanten en van het leger, dat altijd nood heeft aan nieuwe generaties afgestompt voetvolk.

Deze angst en obsessie offert uiteindelijk de eigen kinderen, en hele gezinnen in landen waar de US niets te zoeken heeft. Het is niet zo vreemd dat veel van de bloedbaden op scholen worden gepleegd in quasi-militaire stijl, zelfs met kledij en wapens die de uitvoering eerder hinderen dan baten. Militarisme is niet door het Westen uitgevonden; het is tienduizend jaar oud, en in tribale samenlevingen is het misschien nog moeilijker te bestrijden dan in rijke landen. Maar de massamedia die geweld rondpompen als een goedkoop en lucratief massaproduct, werken in het Westen als een brandversneller.

Het spreekt voor zich dat de overgrote meerderheid van fictief geweld en wapengekletter beperkt blijft tot misschien onsmakelijke maar toch onschuldige pleziertjes van kleine burgers; maar het is wel duidelijk dat de groeiende sociale druk en de onderdompeling in toenemend fictief geweld de grenzen verlegt, en vermoorde onschuld verandert in moordende onschuld.




Tags: Actueel, Ethiek, Pacifisme, Samenleving, Wetenschap

Zie ook het archief