hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

De religie van wetenschappers

3 juni 2013


I

k postte voordien het relaas van een discussie over religie en wetenschap die plaatsvond onder topfysici in 1927, en opgetekend werd door Werner Heisenberg. Hier wat aanvullende informatie.

De psycholoog James H. Leuba onderzocht het geloof van wetenschappers in de US een eerste keer in 1914. In een steekproef van 1000 natuurwetenschappers bleek 58% ongelovig of onzeker, een cijfer dat opliep tot 70% onder de 400 "belangrijkste" wetenschappers. Dit onderzoek werd herhaald twintig jaar later, in 1933. Het geloof onder topwetenschappers was merkbaar gedaald.

In 1998 werd dit onderzoek nogmaals herhaald door onder anderen de historicus Edward J. Larson. Opnieuw werd een snelle daling van het aantal gelovigen onder topwetenschappers vastgesteld. Deze daling was het belangrijkst onder biologen.

§

Hier een overzicht van de drie onderzoeken:

Geloof in een persoonlijke God 1914 1933 1998
Ja 27.7% 15.0% 7.0%
Nee 52.7% 68.0% 72.2%
Weet niet 20.9% 17.0% 20.8%
Geloof in menselijke onsterfelijkheid 1914 1933 1998
Ja 35.2 18.0% 7.9%
Nee 25.4 53.0% 76.7%
Weet niet 43.7 29.0% 23.3%

Het is dus zonder meer waar dat topwetenschappers religie met wetenschap kunnen combineren. Francis Collins is daar een passend voorbeeld van. Het is echter eveneens waar, dat het aantal godsdienstige topwetenschappers zienderogen slinkt.

Elaine Howard Ecklund

In 2010 publiceerde Elaine Howard Ecklund haar onderzoek naar de godsdienstigheid van wetenschappers in haar boek “Science vs. Religion: what scientists really think”. Behalve natuurwetenschappers werden hier ook politieke wetenschappers, sociologen, economen enz. in het onderzoek meegenomen, in het totaal 1700 academici. Hiertoe ontving ze 283.549 dollar van de Templeton Foundation. Ondanks de beloftes op de flaptekst dat het boek ons beeld van religie onder wetenschappers totaal zou omgooien, zijn de verschillen met voorgaande studies niet zo opzienbarend (blog Wayne Barker):

  • Zowat driekwart van de topwetenschappers aan de Amerikaanse universiteiten zegt dat veel religies elementaire waarheden bevatten. Zowat 80% van de Amerikaanse burgers hebben dezelfde mening.
  • Ongeveer een kwart van de topwetenschappers zijn van mening dat er zeer weinig waarheid zit in enige religie. Slechts 4% van de bevolking deelt die mening.
  • Slechts 3% van de topwetenschappers geloven dat religie een monopolie op de waarheid heeft. In de bevolking is dit 12%: ook weinig, maar toch vier keer meer.
  • Tenslotte gelooft één derde van de topwetenschappers in het bestaan van een god.

Ecklund sticht echter verwarring door in haar commentaren onduidelijke begrippen als "religious", "spiritual atheists", "religious affiliates" (dat zijn mensen die occasioneel een rouwdienst of huwelijk bezochten) enz. door elkaar te halen, en die te wegen met vage bepalingen als "meer dan je denkt" en "verrassend veel". Volgende vragenlijst bijvoorbeeld laat allerhandee interpretaties toe:

Welke van de volgende verklaringen komt het meest overeen met wat je gelooft over God? Percentage van de wetenschappers Percentagen van de bevolking
Ik geloof niet in God. 34 2
Ik weet niet of er een God is, en er is geen manier om het te weten. 30 4
Ik geloof in een hogere macht, maar niet in God. 8 10
Ik geloof soms in God. 5 4
Ik heb mijn twijfels, maar ik geloof in God. 14 17
Ik twijfel niet aan het bestaan van God 9 63

Wat is het verschil tussen iemand die vindt dat "er weinig waarheid zit in religie" en iemand die vindt dat "religie geen monopolie op de waarheid" heeft? Of tussen iemand die "soms gelooft" of die "twijfels heeft"? Men kan elk van hen religieus noemen wanneer het zo uitkomt, en Eckland aarzelt niet dat in haar commentaren ook te doen.

Weinig verrassend verklaart Ecklund dat de meerderheid van de atheistische wetenschappers niet vijandig staat tegenover religie. Toch suggereert ze dat gelovige onderzoekers niet vrijuit over hun geloof kunnen spreken in wetenschappelijke middens, en dat de "religieuze ongeletterdheid" van wetenschappers dringend bestreden dient te worden. Het wetenschappelijk onderwijs moet religie uit het verborgene halen; er moet een "dialoog" komen tussen geloof en wetenschap. Een verbluffende conclusie voor ongelovigen en voor gelovigen (zoals Francis Collins) die menen dat hun levensbeschouwing geen invloed mag hebben op het wetenschappelijk onderzoek.

Na de publicatie van deze studie ontving Ecklund nog eens $2 miljoen dollar van Templeton World Charity Foundation om haar onderzoek wereldwijd uit te breiden. Wat de flaptekst van dat onderzoek ook zal beweren, de resultaten zullen geen verrassing zijn.




Bronnen:
New York Times
Leading scientists still reject God
Theology and Falsification - Anthony Flew
Wayne Barker
Science vs. Religion : What Scientists Really Think
Verschillende interviews van Elaine Howard Ecklund

Tags: actueel, ethiek, religie, samenleving, seculariteit, wetenschap

Zie ook het archief