hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Wie betaalt voor wetenschap?

26 september 2013


S

teeds meer wordt wetenschappelijk onderzoek gefinancierd door u en mij. large hadron collider

We betalen er elke dag voor door de belastingen die we betalen, door de producten en diensten die we aankopen en door giften aan fondsen zoals "kom op tegen kanker".

§

Er hebben zich in de loop van de tijd verschuivingen voorgedaan. Vroeger werd onderzoek vooral betaald door rijke weldoeners, of door de onderzoekers zelf. Darwin's beroemde reis op de Beagle was gefinancierd door de Britse overheid om onderzoek te doen naar navigatie; zijn eigen onderzoek werd door zijn familiekapitaal betaald.

Vandaag ontvangen onderzoekers subsidies van allerlei overheidsagentschappen, -instituten en -stichtingen, maar ook van ondernemingen. In de VS worden driekwart van de klinische testen betaald door privébedrijven. Daarnaast zijn er nog steeds natuuronderzoekers die hun waarnemingen in het veld zelf bekostigen.

In de ideale wereld zou onderzoek altijd objectief zijn, maar in de werkelijke wereld kan wie de rekening betaalt invloed uitoefenen. Berucht hiervoor zijn de Farmaceutische industrie en de Tabaksindustrie, maar zij zijn niet de enige.

Privéondernemingen zijn vooral geïnteresseerd in producten die onmiddellijk naar de markt kunnen. Een farmaceutisch bedrijf zal niet al te happig zijn om veel te besteden aan onderzoek naar de werking van het hartritme, en elektronicabedrijven zullen niet even geïnteresseerd zijn in het Higgsdeeltje als in een nieuw onderdeel voor hun productlijn. Inmiddels draait de Large Hadron Collider, het grootste wetenschappelijk project ooit, met de inbreng van een twintigtal landen. Het langdurige en moeizame onderzoek naar het HIV, vanaf de ontdekking van kankerverwekkende virussen in de jaren zestig, tot de ontdekking van de eerste aidsremmers dertig jaar later is uitgevoerd door overheidsinstellingen.

Het zou economische zelfmoord zijn voor een onderneming om veel geld in onderzoek te steken waarvan de resultaten onvermijdelijk "common goods" zullen worden, en op die wijze alle concurrenten vooruit zullen helpen. Of dat is het althans in een samenleving waar concurrenten elkaar naar het leven staan.

Bestaat er zoiets als onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek?

Wetenschappelijk onderzoek vindt plaats binnen het kader van een samenleving met een visie. Er bestaat dus geen "onafhankelijk" wetenschappelijk onderzoek. Alles wat we kunnen doen, is een maatschappelijke visie verdedigen die alle individuen beschermt en eerbiedigt, en de wetenschap, net zoals de politiek, afmeten aan deze visie.




Bronnen:
Who Pays for Science (Berkeley)
Foto Large Hadron Collider (Nasa)
Who Pays for Science? (Victoria Harden)



Tags: actueel, ethiek, samenleving, wetenschap

Zie ook het archief