hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

vragen over welzijn en mensenrechten

22 juli 2014


gaza slachtoffer

O

nlangs werd in Vlaanderen geopperd dat godsdienstlessen ook eens over andere wereldreligies zouden moeten spreken. Onmiddellijk schreeuwde de top van het katholieke onderwijs moord en brand: een van de belangrijkste mensenrechten, de godsdienstvrijheid, werd met de voeten getreden. Moslimstaten beroepen zich op dezelfde godsdienstvrijheid om de sharia boven de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) te plaatsen. Maar mensenrechten gaan nu net niet over rechten van instellingen. Hier een poging om, zoals eerder met 'Vragen over conformisme en scepticisme' en 'Vragen over vrijheid en determinisme', begrippen die steeds terugkomen in zulke discussies wat scherper te stellen.

§


Wat is menselijk welzijn?

Menselijk welzijn is een verzameling factoren die maken dat iemand tevreden is.

Sommige van deze factoren zijn noodzakelijk om te leven: voedsel, water, een slaapplaats.
Dan zijn er nog onbepaalde factoren, die van onze keuzes afhangen. Sommige mensen houden van de natuur, anderen van de stad. De ene wil handswerkman worden, de ander dichter en nog een filosoof.

Kan men menselijk welzijn verzekeren?

Nee, men kan er alleen naar streven de noodzakelijke omstandigheden te scheppen en keuzevrijheid te bieden.

Wat is dierenwelzijn?

Dierenwelzijn is een verzameling factoren die maken dat een dier op de natuurlijkste manier kan leven.

Wat zijn universele mensenrechten?

De basisrechten van alle menselijke individuen, waar ze zich ook bevinden. Deze aangeboren (natuurlijke) rechten van de mens zijn vasgesteld door filosofen en burgers. Ze geven een streven weer, ze zijn niet noodzakelijk overal toegepast. Ze kunnen in verdragen en wetteksten gegoten worden, maar zelf zijn ze onafhankelijk van wetgevingen.

Zolang mensen bestaan heeft er een spanning bestaan tussen de belangen van het individu en van de groep waarin ze leefden.

Despoten hebben bij gelegenheid voorrechten geschonken aan sommigen. In de moderne tijd, met gedrukte boeken, pamfletten, kranten en stoommachines onstond een materiele wereld die burgers meer vrijheid gaf, en bijgevol meer inzicht in de natuurlijke en vrijwilige aard van de samenleving. Een nieuwe gedachte vatte wortel: dat een overheid de rechten van burgers niet schenkt, maar haar natuurlijke rechten moet erkennen en eerbiedigen. Denkers in deze traditie waren bijvoorbeeld John Locke, Jean-Jaques Rousseau en Thomas Paine. Mensenrechten staan vandaag centraal in de ethiek.

Zijn er dieren met mensenrechten?

Nee.

Wat is het UVRM (de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens?)

Een compromis tussen staten.

Het UVRM is een belangrijke mijlpaal, maar niet het laatste woord over de mensenrechtenethiek. Mensenrechten zijn het terrein van de moderne filosofie en van alle mensen.

Zijn er groepen met mensenrechten?

Nee. Uiteraard kunnen individuen zich groeperen om de toepassing van algemene mensenrechten te eisen, maar de rechten die ze verwerven zijn altijd van individuen, onafhankelijk van enig lidmaatschap. Indien men rechten aan groepen zou toekennen, zou dat betekenen dat wie die groep verlaat rechten verliest.

Zijn er kinderen met mensenrechten?

Ja, elk kind wordt geboren met mensenrechten. Door opvoeding leren kinderen hun rechten en plichten kennen. De eerste taak deze rechten te beschermen ligt bij de ouders, gevolgd - of in geval van nood vervangen - door de gemeenschap. Er zijn geen excuses of nuances over kinderrechten.

Zijn alle mensenrechten individueel?

Ja, mensenrechten zijn per definitie individueel, maar er worden veel collectieve rechten geclaimd onder het mom van mensenrechten.
  • Sovjet communisten claimden dat de rechten van de zorgstaat belangrijker zijn dan de rechten van het individu.
  • moslims claimen dat de sharia boven de rechten van het individu gaat, bijvoorbeeld bij erfenissen en afvalligheid.
  • kerken leggen het recht op vrijheid van eredienst uit alsof hun eredienst rechten heeft over het individu, bijvoorbeeld in het onderwijs.
  • traditionalisten in het Westen en het Oosten claimen dat het gezin meer rechten heeft dan het individu.
Claims van collectieve rechten ondermijnen de universele mensenrechten. Daarom is het verstandig uitdrukkelijk van "individuele mensenrechten" te spreken.

Hoe zit het met de plichten?

Mensenrechten toekennen aan ieder individu betekent ook de plicht van elk individu deze rechten te verzekeren, passief en actief. Zo is er een innig verband tussen mensenrechten en de moderne democratie.
Mensenrechten kunnen echter niet verdedigd worden door de mensenrechten van anderen te vernietigen.

Kunnen mensenrechten door oorlog verzekerd worden?

Nee, want door het doden van soldaten en burgers (van welke zijde ook) is oorlog een intrinsieke schending van universele mensenrechten.

Kunnen mensenrechten door buitenlandse bemoeienis ondersteund worden?

Ja, als deze bemoeienis zich beperkt tot debat. Het is belangrijk eerst de mensenrechten aan eigen zijde op orde te hebben, om een geloofwaardig betoog te kunnen voeren.

Kunnen Mensenrechten door een revolutie verworven worden?

Ja, als het een revolutie van burgerverzet en debat is. Een gewapende revolutie is altijd een aanslag op de mensenrechten van de slachtoffers. Voorbeelden van burgerverzet met (al dan niet langdurig) resultaat:

1947: onafhankelijkheid van Indië.
1963: begin van rassenemancipatie in de USA.
1979: val van de Sjah in Iran
1982: einde van de militaire dictatuur in Bolivië
1984: einde van de militaire dictatuur in Urugay
1986: democratisering van de USSR.
1986: val van dictator Marcos in de Filipijnen.
1989: val van de communistische partij in Polen.
1989: val van de Berlijnse muur.
1989: onafhankelijk van Letland.
1990: einde van de Marxistisch-leninistische dictatuur in Benin.
1991: onafhankelijkheid van Oekraïne.
1994: einde van de apartheid in Zuid-Afrika.

Kunnen mensenrechten door politie verzekerd worden?

Ja, en een land dat de toepassing van mensenrechten verdedigt richt daartoe een politiemacht in volgens omstandigheden en noodzaak.

Wat is het verschil tussen een legermacht en een politiemacht?

Een politiemacht heeft geen permanente geheime diensten.
een politiemacht heeft geen uitzonderingsrechtbanken.
Een politiemacht wordt permanent gecontroleerd door de democratische samenleving.
Een politiemacht heeft de morele steun van de overgrote meerderheid van de bevolking van het gebied waar ze optreedt.
De uitrusting en opleiding van een politiemacht is gericht op pacificatie, emancipatie, bescherming en verzoening.

Een legermacht voldoet niet aan al deze eisen.



Bronnen:
Human Rights (VN)



Tags: actueel, ethiek, pacifisme, samenleving

Zie ook het archief