hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Euthanasie in de gevangenis

17 september 2014


gevangenis

I

n Europa, waar de doodstraf niet wordt toegepast, sterft een kwart van alle gevangenen door zelfdoding. In januari nog verhing een jonge vrouw zich in de gevangenis van Brugge, slechts twaalf uur nadat ze tot 25 jaar veroordeeld was voor het neersteken van haar man. In maart en april volgden twee anderen. De laatste, tot zes jaar veroordeeld voor drugs, miste haar vier maanden oude dochtertje te hard.

§

Zelfdoding in een gevangeniscel zal zowat het toppunt van eenzaamheid zijn. En de pijn moet ondraaglijk zijn als je gedwongen wordt tot een leven dat je niet kan dragen, en er geen uitweg meer is dan de dood, en men zelfs tracht je die uitweg te ontnemen.

Onlangs gaf het Belgische ministerie van Justitie toestemming om een gevangene naar het ziekenhuis te brengen voor euthanasie, nadat deze een kort geding had aangespannen. De man was veroordeeld voor serieverkrachting en voor verkrachting met moord, en zat al meer dan dertig jaar in de gevangenis. De dag nadat dit bericht in de pers verscheen, ontving Team Uitklaring Levenseinde niet minder dan 15 aanvragen van gevangenen om inlichtingen over euthanasie.

Prof.Dr. Wim Distelmans, een oncoloog die genoeg uitzichtloos lijden heeft gezien om deskundige en voorvechter van euthanasie te worden, is niet gelukkig met euthanasie voor gevangenen. Hij stelt dat euthanasie kan toegepast worden om iemand te verlossen uit uitzichtloos lijden dat voortkomt uit een ziekte als kanker, maar niet uit lijden veroorzaakt door omstandigheden, zoals gevangenisstraf: "Zolang ik niet weet in welke mate iemands lijden veroorzaakt wordt door de aandoening, dan wel door de context, doe ik het niet." In het bijzonder verwijt hij het Belgische gerecht de TBS-instelling Plompelkliniek in Nederland niet ingeschakeld te hebben als mogelijke therapie, ook niet toen de veroordeelde daar herhaaldelijk om verzocht.

Ondanks mijn groot respect voor Prof.Dr. Distelmans deel ik zijn mening niet. Ik denk dat ieder mens het recht heeft te beslissen over het eigen leven, ook veroordeelden. Daarbij is het noodzakelijk dat de betrokken persoon kennis kan nemen van alle mogelijkheden, zowel wat terugkeer in de samenleving betreft als wat genezing van eventuele aandoeningen betreft.

Bovendien vrees ik dat het begrip "therapeutische hardnekkigheid" - het blijven doorgaan met therapieën ook als die niets meer kunnen oplossen, iets wat bij kanker dikwijls aan artsen verweten wordt, ook wel eens zou kunnen voorkomen bij psychiaters en neurologen, wanneer het om behandeling in TBS gaat.

Het hele idee van TBS is, de patiënt/crimineel terug in de samenleving op te nemen na een voldoende succesvolle behandeling. Grondig onderzoek laat nog steeds op zich wachten, maar vandaag zou TBS de kans op recidive doen dalen met hoogstens 25% - en deze daling zou ook aan de langduriger vrijheidsberoving kunnen liggen. Het blijkt natte vingerwerk te zijn welke dader door de rechter geschikt bevonden wordt om therapie te krijgen; ook door het gerecht geraadpleegde psychiaters zijn het hier zelden eens; er bestaat een heel gamma aan (soms excentrieke) therapeutische behandelingen; en of de geïnterneerde een behandeling volgt kan hij of zij zelf kiezen. Het zou natuurlijk prachtig zijn als er eindelijk een doorbraak kwam in de medische wetenschap die het mogelijk zou maken mensen met gruwelijk afwijkend gedrag te "repareren". Maar zolang de werking van zo'n therapie niet wetenschappelijk aangetoond is, moet men dat ook in alle nederigheid erkennen.

De publieke opinie die dat allemaal met argusogen bekijkt wordt dan weer als een meute met onderbuikgevoelens weggezet. Mij lijkt veeleer de serieverkrachter door onderbuikgevoelens gedreven te worden, terwijl men de publieke opinie toch moeilijk bezorgdheid om kinderen en naasten kan verwijten.

Het gerecht dient te oordelen of een dader uit de samenleving verwijderd moet worden, en voor hoelang. Daarna kan die dader oordelen of het leven dat hem of haar rest nog de moeite waard is, en het recht op sterven al dan niet toepassen. Daar eindigt het verhaal.



Bronnen:
Derde zelfmoord in drie maanden in Brugse vrouwengevangenis (De Morgen)
Geïnterneerde mag euthanasie plegen (Knack)
Vijftien geïnterneerden willen euthanasie (De Standaard)
ULteam, Uitklaring Levenseindevragen
Distelmans over geïnterneerde die euthanasie mag plegen: "Slachtoffer van ziekte of beleid?" (De Morgen)
Recidive TBS 1974-2008 ontwikkelingen in de strafrechtelijke recidive van ex-terbeschikkinggestelden ( Justitie Nederland)
Behandeling tbs’ers kent problemen (Kennislink)



Tags: actueel, ethiek, samenleving, wetenschap

Zie ook het archief