hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Maarten Boudry en de heilige boeken

19 september 2014


spoorboekje

O

nlangs werd in De Morgen een robbertje uitgevochten over de waarde van heilige boeken. Betrokken waren Maarten Boudry, Dyab Abou Jahjah en Merijn Oudenampsen. Het is zonde dat de twee eerste discutanten zoveel belang hechten aan heilige boeken, in de ene zin of de andere. Als we mekaar en onszelf vandaag nog steeds bepalen en beoordelen aan meegezeulde ijzertijdrelicten valt te vrezen voor ons aller toekomst. Hier is waarom.

§

Het begon met een open brief van Boudry aan gematigde moslims, met de vraag de Koran niet te gebruiken om de barbarij van IS af te wijzen:

Net zoals wij allemaal, hebt u de grootste afschuw voor de praktijken van IS. De woordvoerders van uw gemeenschap moeten een dergelijk fanatisme in niet mis te verstane bewoordingen veroordelen, en zij hebben dat ondertussen dan ook gedaan. [maar] Als u zich op de autoriteit van Koranverzen beroept om IS te veroordelen, deelt u het uitgangspunt van hen die u bestrijdt. U speelt niet alleen op het schaakbord van de jihadi's, met hun spelregels, het is alsof u zichzelf drie pionnen toebedeelt en uw tegenstander tien koninginnen. Waarom is dat zo? [...] De Koran is nog een stuk problematischer, zo gebiedt de eerlijkheid ons te erkennen, omdat ze veelvuldige, rechtlijnige en directe aansporingen tot haat en geweld bevat. Daarnaast wordt de Koran, meer dan de Bijbel en de Torah, door moslims als het letterlijke woord van God opgevat, eerder dan geïnspireerd door God.

Hier wordt "de barbarij van de IS" aan de koran gekoppeld, en zo onrechtstreeks aan alle moslims die niet expliciet de Koran verwerpen - iets wat men zelfs (of net) van een cultureel moslim, die de Koran niet hoeft te kennen, niet kan verwachten. Het onderscheid met racisme is splinterdun.

Als het zo is dat wanneer bepaalde moslims aan het slachten gaan, moslims hun heilig boek maar meteen moeten verwerpen willen ze bij de Goeden gaan horen, Dan zou een humanistisch filosoof hetzelfde moeten reageren bij geweldplegingen door andere ideologieën. Toen Israël (ISraël) Gaza bombardeerde maakte Boudry zich wel zorgen over de gevolgen voor de public relations van Israel, maar eiste niet dat de joden hun "bijbels recht" op Palestina zouden afzweren. Evenmin lijkt de christelijke motivatie van wereldwijde Amerikaanse bombardementen (die steevast plaatsvinden onder druk van het Christian Right) hem erg te storen. Kon men maar youtubefilmpjes zien van de trage doodsstrijd van ieder verhakkeld kind dat sterft onder Amerikaanse bombardementen. Of op een andere manier medeleven opbrengen voor onschuldige slachtoffers van geweld zonder onderscheid, want een filosoof zou zo'n beelden niet hoeven om de rede te gebruiken.

Maarten Boudry draagt een zware erfenis: de nieuwe atheïsten hebben zichzelf overleefd. Het is aan zijn generatie het verhaal verder te voeren. Hij heeft de aandacht. Zijn samenwerking met Massimo Pigliucci liet een renaissance van de vrijdenkerij ten onzent verhopen. Alsjeblieft, Maarten Boudry, zet al je talenten op vrede en emancipatie, want dat alleen is de oorsprong en de bestaansreden van vrijdenkerij en atheïsme.

Ik ken niemand, van welke levensbeschouwing ook, die geen eigen mening heeft maar alles eerst moet opzoeken in zijn of haar heilige boeken, om dan te beslissen wat te doen of te denken. Het gaat voor zover mij bekend altijd zo: men heeft bepaalde ideeën of stelt bepaalde daden, en zoekt achteraf een rechtvaardiging. Desgevallend in heilige boeken, met citaten of eigen fantaseeën. Zo heb ik christenen horen bewijzen met citaten uit hun heilige schrifturen dat Christus voor vrije wapenverkoop en tegen belastingen was. Ook heb ik moslims horen beweren dat in de koran staat hoe de bevruchting plaatsvindt, en anderen dat de derde wereldoorlog erin voorspeld wordt. Er zijn zelfs hindoes die beweren dat hun heilige boeken vredelievend zijn, en joden die beweren dat de Big Bang in de bijbel staat. En voor al die onnozelheden heb je mensen die je wat graag willen uitleggen dat dat allemaal onjuist is, en wat voor belangrijke dingen zij weten dat er dan wél in die heilige boeken staan. En zo verder.

Daarom lijkt het me toe dat, zoals Merijn Oudenampsen schrijft, oude heilige boeken uitvlooien en hedendaagse groepen afrekenen op wat er in staat onzinnig is. En natuurlijk is het al even onzinnig van de weeromstuit trachten te verdedigen wat er in dezelfde heilige boeken staat, zoals Dyab Abou Jahjah doet.

Mensen vastpinnen op oude teksten is de generalisatie van een fictie en een bron van onrechtvaardigheid en geweld. Gelovigen zouden de eersten moeten zijn om dat te erkennen. In onze moderne tijd van vrije individuen moeten we mekaar beoordelen op wat we doen (en dat is meer dan wat we op youtube zien.) Niemand is de doden wat verschuldigd, maar de levenden, onze kinderen, willen een wereld waar het goed leven is. In een moderne samenleving mogen we de levensbeschouwing hebben die we willen, maar we moeten wél consequent kiezen voor vrede, billijkheid en emancipatie. Werk genoeg thuis dus.



Bronnen:
Beste gematigde moslim, gebruik de Koran niet om de barbarij van IS af te wijzen (Maarten Boudry)
"Beste radicale atheïst": Dyab Abou Jahjah antwoordt Maarten Boudry (Dyab Abou Jahjah)
Verleen je de Koran te veel autoriteit, dan speelt dat recht in de kaart van de fundamentalisten
Beste islamcriticus, uw islamkritiek werkt radicalisering en extremisme net in de hand (Merijn Oudenampsen)
Een verhit debat over de islam is beter dan geen debat (Maarten Boudry)



Tags: actueel, ethiek, pacifisme, religie, samenleving, seculariteit

Zie ook het archief