hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Denkfouten van het libertarisme

30 november 2014


piketty

I

n Liberales werd een tekst van libertarist ( en bestuurslid van het nagenoeg inactieve "Murray Rothbard Instituut") Xavier Meulders gepubliceerd. Het artikel wil op zuivere filosofische gronden uiteenzetten dat vermogensbelasting onethisch is. Ik vermoedde dat een adept van Murray Rothbard daar niet al te veel denkwerk voor hoeft te verrichten, en dat vermoeden is ruim bevestigd.

§

Het artikel (zonder datum) begint met enkele sneren naar Thomas Piketty, die met zijn Capitalism in the 21st Century dringende redenen opsomt om vermogens te takseren. Maar Meulders is ook weer niet zo dom dat hij een bespreking van de argumenten van Piketty zou aangaan:

Piketty’s boek bevat een schat aan statistische data en interpretaties, en is in die zin dan ook voornamelijk een descriptief werk waarvoor ikzelf niet gekwalificeerd ben om ze naar merite te beoordelen. Om die reden wens ik dan ook niet in te gaan op de concrete data die Piketty de lezer voorschotelt.

Het gaat verder tegen de "kaduke deontologie" van "egalitaristen à la Piketty". Dit is natuurlijk een framing die op geen enkele wijze onderbouwd wordt, en dus rustig herleid mag worden tot (onfilosofische) stemmingmakerij. Meulders ziet de oligarchen bedreigd en wil de arme zielen ter hulp snellen.

De egalitaristen die Meulders overal ziet opdoemen herinneren me aan mijn jeugd in een katholiek Kempisch dorpje, waar iedereen vreesde dat de communisten zouden komen en exact de helft van elk huishouden zouden wegroven. We braken ons het hoofd hoe dat zou gaan met onze enige radio. Die "kaduke ideologie" is volgens Meulders de eerste vraag die men zich kan stellen, wat hem niet belet eerst een "fundamenteler" bezwaar aan te pakken, namelijk

de assumptie dat materiële ongelijkheid de oorzaak zou zijn van (potentiële) politiek-maatschappelijke instabiliteit en ontwrichting. Die vooronderstelling is uiteindelijk op niets anders gebaseerd dan een louter gevoel van onbehagen dat wordt gegenereerd door het feitelijke bestaan van materiële ongelijkheden.

Daarmee heeft Meulders zijn eerste stroman opgericht, want niemand - voor zover ik weet - beweert dat louter materiële ongelijkheid de oorzaak is van instabiliteit. Dat is ook helemaal niet zo. Ongelijkheid bestaat al duizenden jaren en is algemeen aanvaard. Het blijkt elke dag dat we makkelijk kunnen leven met aanzienlijke materiële ongelijkheid. Onze democratische wetgeving (zo gevreesd door libertaristen) maakt verrijking mogelijk en ondersteunt en beschermt haar. Vanzelfsprekend geldt dit principieel niet voor gewin uit fraude of diefstal - en ik hoop maar dat voldoende libertariërs dit onderscheid inzien. Onrechtvaardigheid en verdrukking, daarentegen, kunnen sociale weerstand veroorzaken - gelukkig maar.

Meulders volstaat echter niet met één stroman om zijn betoog rond te krijgen. Hij ziet "egalitaristen" die uitroepen:

waarom mag de zoon van de advocaat of de notaris er met de peperdure lamborghini van vaderlief vandoor scheuren naar een exclusieve nachtclub in Knokke-le-Zoute, terwijl de bakkerszoon met de verroeste fiets van zijn plechtige communie niet verder geraakt dan het dorpscafé op de hoek? Dat is toch niet eerlijk!

In de dagelijkse werkelijkheid ken ik niemand die zich dergelijke bedenkingen maakt. De lamborghini zal eerder de bewondering wekken van de pompbediende bij de volgende tankbeurt. En zou James Bond met een aston martin rijden als dat de woede van het filmpubliek zou opwekken? De aston martin laat dromen, en dat doet de lamborghini ook. Maar als een wagen, van welke prijsklasse ook, gestolen wordt, zal de samenleving ingrijpen en trachten hem terug te bezorgen aan de eigenaar, met instemming van de quasi volledige bevolking.

Meulders weidt uit over arbeidswaardeleer, en loopt hopeloos vast, terwijl deze uitweiding volstrekt overbodig is in een discussie over een vermogensbelasting. Ik moet dus eerst even uitweiden over de waarde van arbeid, en kom dan terug op vermogensbelasting.

Arbeidswaardeleer, zegt de auteur, is ongeschikt om er eigendomsrecht op te bouwen. Arbeid kan immers waarde hebben, maar ook niet. Een voorbeeld van het eerste (ik vul het essay aan) zou de arbeid van een bakker kunnen zijn; een voorbeeld van het tweede zou vernielende arbeid zijn. Hier snijdt de auteur in het eigen vel. Immers, het is net doordat arbeid negatieve of positieve waarde kan voortbrengen, dat een relatie mogelijk is tussen arbeid en waarde; het waardebegrip dat Meulders zelf uitbreidt tot eigendom.

Meulders zegt dat arbeid geen recht op eigendom oplevert: eigendom is enkel een intrinsieke relatie tussen een waarderend subject (de bezitter) en een gewaardeerd object (het bezit). Alweer een vorm van zelfkastijding voor iemand die eigendom wil verheffen boven het gemor van denkbeeldige "egalitaristen". Want wat gebeurt er als twee mensen, de ene als bezitter en de andere als voorbijganger, dezelfde waardering hebben voor hetzelfde object, en er elk hun eigen plannen mee hebben? Meulders zal onfilosofisch antwoorden dat de bezitter nu eenmaal de bezitter is, en vanzelfsprekende rechten heeft op het object. Hij moet dan wel zijn emotionele theorie over de relatie tussen object en subject aan de wilgen hangen.

Maar goed, we moeten het feitelijk hebben over vermogenstaks. Volgens de Volkskrant denkt Thomas Piketty (en niet het Nederlandse of enig Europees parlement) aan een tarief van 0 procent over vermogens tot 1 miljoen euro; 1 procent voor vermogens tussen 1 en 5 miljoen; en 2 procent voor vermogens boven de 5 miljoen. Een peulschil vergeleken met de 40% die belasting op arbeid bijdraagt. Merk op dat zelfs Piketty, de baarlijke duivel van het zogenaamde "egalitarisme", nog altijd vindt dat wie een vermogen heeft kleiner dan 1 miljoen niet lastig gevallen hoeven te worden; dat wie meer dan 1 miljoen maar minder dan 5 miljoen euro bezit daar 99% van kan houden, en de overigen 98%. Ik denk niet dat iemand daardoor zijn of haar lamborghini in de koopjeskrant hoeft te adverteren. Vermogenden blijven gewoon vermogenden, er zijn geen "egalitaristen" te bespeuren aan de einder die hun eigendomsrecht in twijfel wensen te trekken. Het enige wat hen gevraagd wordt, is een klein en erg misbaar steentje bij te dragen aan de dramatisch slabakkende economie, wat tenslotte ook henzelf ten goede komt.




Bronnen:
Piketty spreekt in Tweede Kamer: laat vermogenstaks in Nederland oplopen (Volkskrant)
Het filosofisch onvermogen van een vermogenstaks (Xavier Meulders)



Tags: actueel, ethiek, samenleving, wetenschap

Zie ook het archief