hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Boko Haram

20 april 2015


Abubakar Shekau

S

inds het begin van 2014 heeft Boko Haram minstens 2,000 vrouwen en meisjes ontvoerd in het noord-oosten van Nigeria. Een groot aantal van hen werd gedwongen tot seksslavernij of gedwongen te vechten. Vrouwen die beide weigerden, werden afgemaakt en in massagraven geworpen. Minstens 5.500 burgers werden in dezelfde periode gedood. Waar Boko Haram de macht heeft zijn stokslagen voor het missen van het dagelijks gebed en steniging voor "overspel" schering en inslag.

§

Wat heeft deze trieste situatie veroorzaakt? Toevallig stootte ik op een redenering van Jerry Coyne:

[Boko Haram] is net als ISIS toegewijd aan het installeren van een islamitisch kalifaat - in Nigeria. Nu vraag ik je, kan de schuld voor deze beweging op westers kolonialisme geschoven worden in plaats van op islamitische overtuigingen? Ik herinner me geen recente invasie door het Westen in Nigeria.

Dit is een al te simplistische visie. Ze onderschat de langdurige, structurele invloed van het koloniale verleden, beperkt de keuze tot slechts twee mogelijkheden - kolonialisme of de islam - en stelt dat elk van deze twee elkaar en alle andere oorzaken zouden uitsluiten.

Misschien heeft Coyne allang besloten dat de enige echte oorzaak van Boko Haram de islam is. Dat herinnert me aan Maarten Boudry, die de koran als hoofdoorzaak van ISIS bestempelt:

Moslims beschouwen de koran als het letterlijke woord van God. Dat maakt het boek zo gevaarlijk. De meest poëtische beeldspraak wordt gebruikt om te beschrijven wat de ongelovigen te wachten staat in de hel. De koran is vooral een oproep aan gelovigen - een oproep tot moreel gedrag, maar ook tot haat en oorlog.

Boudry en Coyne noemen zich allebei links, maar vinden feitelijk dat rechts gelijk heeft. Volgens hen denkt links dat het westers racisme/kolonialisme de grondoorzaak is, terwijl ze beide stellen dat de "echte" oorzaak te vinden is in de islamitische religie en de koran. Dat deze conservatieve, idealistische uitleg niet rijmt met een atheïstisch, naturalistisch wereldbeeld lijkt hen niet te verontrusten.

Deze vergissing is niet vrijblijvend. Ze legt nog eens een extra last op de schouders van hen die moesten vluchten voor de terreur. Uit noodkampen in Kameroen komen berichten dat moslims die ter nauwer nood ontsnapt zijn aan de gruwel van Boko Haram, ook in de kampen waar ze een schuilplaats meenden te vinden gediscrimineerd worden door christenen omdat ze moslim zijn, en dus verdacht van sympathie met de terroristen. Want hun koran is immers de bron van het kwaad...

Wil men verhinderen dat de moordpartijen zich herhalen en uitbreiden, dan zal men ernstig naar oorzaken moeten zoeken, en stokpaardjes op stal moeten laten. Menselijk sociaal gedrag heeft altijd een veelvoud aan primaire oorzaken, en deze primaire oorzaken moeten in de materiële omstandigheden gezocht worden. Wie dat niet doet maakt goed- of kwaadschiks deel uit van het conflict.

Enkele algemene elementen:

  • Sinds het ontstaan van landbouw, zo'n 10.000 jaar geleden, is de menselijke populatie geëxplodeerd en heeft een grimmig tribalisme alle werelddelen overspoeld.
  • Deze Stammenculturen, gebaseerd op eer, bloed en (landbouw-)bodem hebben overal oorlogen en bloedvergieten veroorzaakt.
  • Irrationele ideologiën zijn hulpmiddelen of vehikels in dit proces, geen primaire oorzaken.
  • Of het Westen op dat gebied beter of slechter presteert dan andere windstreken is lang niet zeker wanneer men een voldoende ruime tijdspanne neemt.
  • Wel zeker is dat het Westen door zijn accumulatie van rijkdom en macht een belangrijke rol heeft gespeeld in het mondiale gebeuren van de laatste eeuwen.

Waar brengt ons dat in het geval van Boko Haram?

Het zou een wonder zijn als een toevallige Nigeriaan de Koran gelezen had en daardoor aan het moorden ging slaan. Er is daarentegen wel een afgetekende correlatie tussen bevolkingsexplosie, tekort aan levensnoodzakelijke middelen en geweld - in die volgorde. Met gemiddeld zes kinderen per vrouw hoort Nigeria met Niger en Mali tot de drie snelstgroeiende bevolkingen, en dreigt het land voor het einde van de eeuw China voorbij te steken. Terzelfder tijd sterven elk jaar bijna 100.000 kinderen aan diarree door gebrek aan zuiver water. Onderzoekers melden dat Nigeriaanse vrouwen liever minder kinderen zouden hebben, maar dat ze zich geen voorbehoedsmiddelen kunnen veroorloven.

De islam en de Koran waren reeds 5 eeuwen ingeburgerd in Nigeria toen Boko Haram amper 10 jaar geleden voor het eerst in de pers kwam. In het bloedbad van Yelna, dat in 2004 plaatsvond, werd voor de eerste keer "religie" gebruikt als excuus, terwijl zowel christenen als moslims moordden en vermoord werden, soms aan elkaars zijde en soms tegenover elkaar. Human Rights Watch:

Geen van de door Human Rights Watch in juli 2004 ondervraagden noemden religie als een fundamentele oorzaak van het conflict. Maar eens het vechten begonnen was, werden groepen en individuen aangevallen op basis van religie eerder dan etniciteit [...] Een lokale regeringsfunctionaris in Shendan legde de transformatie van het conflict als volgt uit: "Er is altijd al een inheemsen/immigranten kwestie geweest. Inheemse stammen en immigranten eisen beide het land op. Religie is een dekmantel..."

Hoewel wij culturele christenen dat liever niet te lezen krijgen bij het ontbijt, zijn er ook talrijke massamoorden uitgevoerd onder christelijke vlag nog voor Boko Haram op het podium verscheen.

In 2009 werd Abubakar Shekau (foto) de nieuwe leider van Boko Haram, en startte de alom gekende terreur. Net zoals ISIS wordt Boko Haram, met zijn hoogstens 10.000 leden, veroordeeld door de overgrote meerderheid van moslims in Nigeria en elders, maar ook door salafisten en Al Qaida.




Bronnen:
Boko Haram: The Scourge of Nigeria
Nigeria: Abducted women and girls forced to join Boko Haram attacks
Maarten Boudry: 'Links vergist zich in het islamdebat' (Knack)
The Conflict in Yelwa (Human Rights Watch)
Massamoord op moslims in Nigeria (Trouw)
Nigeria wordt het nieuwe China (Trouw)
Nigeria Muslims Face Stigma Over Presumed Boko Haram Links
Western intervention will turn Nigeria into an African Afghanistan (Lindsey German in The Guardian)



Tags: actueel, ethiek, pacifisme, religie, samenleving

Zie ook het archief