hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Helikoptergeld

25 september 2015


helikoptergeld

W

anneer centrale banken de intrestvoet aanpassen, verschuiven ze in werkelijkheid geld. Als de intrestvoet verhoogd wordt, gaat er geld van mensen met schulden naar schuldeisers. Als de interestvoet verlaagd wordt, verliezen spaarders geld en winnen leners. Dat is de klassieke manier waarop centrale banken (trachten) de economie aan te sturen. De vraag is of het niet efficiënter is dat geld direct te storten aan de consument.

§

De achterliggende redenatie van intrestaanpassingen is dat bij lagere intresten meer mensen hun geld aan goederen zullen besteden. Steeds meer economen betwijfelen echter of dat werkt: de intresten zijn immers op een dieptepunt beland, en toch blijven de meeste economieën gevaarlijk dicht bij een ineenstorting. Lage intresten leiden dus niet vanzelfsprekend naar meer consumptie, terwijl net dat het doel van de centrale banken is. Anderzijds trachten ze spaarders aan te moedigen om meer risico's te nemen en meer geld te besteden, en dat lukt al evenmin.

Helikoptergeld verdelen is een wijze om een stap in dit proces over te slaan, en geld rechtstreeks aan de consumenten te geven. Als het hele ingewikkelde (en blijkbaar onbetrouwbare) systeem enkel dient om de consumptie aan te wakkeren, waarom het geld dan niet direct plaatsen waar men toch wil dat het terecht komt, bij de consument? Je hoeft niet eens tonnen papiergeld te drukken en door helikopters te laten uitstrooien. Het kan eenvoudig en goedkoop door een paar duizend euro of dollars te storten op de bankrekening van elk huishouden. Een digitale helikopter met digitaal geld, maar voor de rest net hetzelfde.

De hoeveelheid helikoptergeld die volgens economist Eric Lonergan nodig is in Europa zou 2 tot 5 procent van het bruto binnenlands product (BBP) zijn. Ter vergelijking, tot vandaag heeft de centrale bank van de VS 20 procent van hun BBP "bijgedrukt" om schulden van banken en instellingen op te kopen, met zeer weinig zichtbare gevolgen voor de economie. Deze techniek noemt men "quantitative easing" (QE), of kwantitatieve geldverruiming. Sinds 2014 wordt QE ook door de Europese centrale bank toegepast.

Uiteraard stoot "helikoptergeld" tegen de borst van een publiek opgegroeid in een vrije marktideologie, waar gratis niet bestaat en schuld, arbeid en boete tot de kern van het mensbeeld horen. Geld krijg je niet zomaar - je moet er voor werken, en wie miljoenen bezit moet wel heel hard gewerkt hebben. Daarom heeft hij of zij recht op bezit en is het pervers jaloers te zijn.

We moeten lijden om wat te hebben. Bezit symboliseert lijden. Dat is de essentie. Wie rijk is, heeft dat "verdiend". Bezitters (of hun voorouders) zijn klein begonnen en hebben vervolgens karakter getoond en grote inspanningen geleverd. Deze met graagte gereciteerde offers van het begin zijn hun rechtvaardiging. Grootbezitters zijn in zekere zin de martelaren van het kapitalisme, en hun bezit is een votief offer.

Dat het begrip "helikoptergeld" conformisten dwarszit, betekent niet dat het een links idee is. Het werd bij gelegenheid geopperd door economisten van uiteenlopende strekking, van John Maynard Keynes tot Milton Friedman. Ben Bernanke adviseerde het idee aan Japan enkele jaren voor hij voorzitter van de Amerikaanse centrale bank werd. Trouwens, belastingverlaging, de enige vorm van helikoptergeld tot nu toe gebruikt, is een rechts thema. Meer linkse economen verdegigen meer te storten aan armere huishoudens.




Bronnen:
To fix the economy, let's print money and mail it to everyone (Vox)
Citibank Calls for Helicopter Money Drops across Globe
The Simple Analytics of Helicopter Money: Why It Works – Always (Willem Buiter)



Tags: actueel, ethiek, samenleving, wetenschap

Zie ook het archief