hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Anne Frank en het vluchtelingenprobleem

9 februari 2016


Anne Frank

S

oms verraadt het een gebrek aan verbeelding altijd op hetzelfde thema te hameren. Soms verraadt het een gebrek aan lef dat niet te doen. Het vluchtelingenvraagstuk is nooit zo groot geweest als nu. Wat mensen vandaag aangedaan wordt zal in de geschiedenis opgetekend worden naast de inquisitie en de holocaust. En misschien zal de huidige behandeling van het vluchtelingenvraagstuk die van het Jodenvraagstuk in Nazi-Duitsland doen verbleken, want hoe rijker de landen waar ze heen vluchten, hoe onmenselijker hun behandeling. Hun traject is er een van alles verliezen en achterlaten, noodweer en kou trotseren, afgewezen worden, verraden, opgesloten en verjaagd als misdadigers; om tenslotte te creperen als verstotenen, het meest nog verstoten door hen voor wie het de kleinste moeite geweest zou zijn ze te redden.

§

Het was een primeur: we hebben nieuwsbeelden mogen zien van de duizenden burgers van Aleppo die hun stad ontvluchtten voor bombardementen. Vóór deze bombardementen plaatsvonden waren al tien miljoen Syriërs op de vlucht voor dezelfde oorlog. Die werden echter niet op die wijze in onze nieuwsmedia getoond. De verklaring is eenvoudig: zij vluchtten niet voor Russische bombardementen, maar voor Amerikaanse, Saoedische, Nederlandse of Belgische. Heeft u ook opgemerkt dat onze berichtgeving steeds spreekt van burgerslachtoffers als de wettige regering of haar bondgenoot bombardeert, en nooit als de VS en haar bondgenoten hetzelfde doen? Bashar al-Assad is al sinds 2000 president van Syrië, ruim tien jaar voor het vluchtelingenprobleem begon. Van de 10 miljoen Syrische vluchtelingen heeft ongeveer de helft een schuilplaats gevonden binnen Syrië, en heeft de rest getracht zich te redden in buurlanden zoals Jordanië en Turkije. Niemand vlucht als het niet hoeft, en niemand vlucht verder dan wat voldoende lijkt om snel terug te keren naar het normale leven. De VN heeft haar hulpprogramma's voor deze vluchtelingen in de buurlanden echter herhaaldelijk moeten terugschroeven omdat de rijke landen vonden dat ze te veel gingen kosten, en er wereldwijd nog zo'n veertig miljoen andere vluchtelingen op noodhulp wachtten. Daardoor tracht een kleine minderheid van deze rien miljoen vluchtelingen te ontkomen naar Europa, waar ze vreemden zijn maar misschien kunnen werken voor hun gezin. Het verklaart ook waarom Syrische vluchtelingen zelden recht uit Syrië komen, iets wat wordt aangegrepen om hun goede trouw in twijfel te trekken. Dat is slechts één van de talrijke rechtse drogredenen: zo verwijt men ook een vader dat hij zijn zoontje meenam op een gammele boottocht met de verdrinkingsdood tot gevolg, en verwijt men andere mannen weer dat ze de gevaarlijke overtocht alléén wagen.

In een recent blog werd me gevraagd of ik dan altijd tegen oorlog ben, ook tegen 'goede oorlogen'. Wat is dat, een goede oorlog?

Moest de VS zich dan niet mengen in de Tweede Wereldoorlog en passief blijven terwijl miljoenen Joden werden uitgemoord? Sorry, de VS en anderen zijn passief gebleven terwijl zes miljoen Joden werden vermoord, en ze hadden er vele miljoenen kunnen redden door vluchtelingen met open armen te ontvangen - misschien goedkoper dan het oorlogsgeweld dat zou volgen.

Een schoolvoorbeeld is het wedervaren van de familie van Anne Frank. Vader Otto vroeg voor de eerste keer Amerikaanse visa aan voor de familie in 1938, het jaar waarin Duitsland Oostenrijk annexeerde, de harde Jodenvervolging in Oostenrijk begon en Roosevelt een internationale conferentie bijeenriep in Evian om het probleem van politieke vluchtelingen aan te pakken. Het enige land daar dat zijn immigratiequota merkbaar wou verhogen was de Dominicaanse Republiek. In november van hetzelfde jaar greep de Kristallnacht plaats: Joden werden afgeranseld en met klem gewaarschuwd het land te verlaten. Er stonden 300.000 Joden op de wachtlijst voor Amerikaanse visa, maar het immigratiequotum stond al sinds 1920 op 27.000. De immigratiediensten werkten tegen en vroegen enorme waarborgen. Otto voerde een hele briefwisseling om een borg van $5000 (een enorm bedrag in die tijd) te bekomen van familie, vrienden of kennissen, maar toen hem dat uiteindelijk lukte (een werkgever van een oom in Boston zorgde ervoor) stond hij nog steeds onderaan de rij. Hij trachtte daarop naar Cuba te ontkomen, dat door sommigen als een springplank naar de VS gezien werd, maar ook dat mislukte. Engeland was potdicht voor Joden: de Britten waren in oorlog met zionistische terroristen in Palestina en vertrouwden niemand, te meer daar minstens één van deze terroristische groepen, de Stern Gang, in de Engelsen grotere vijanden zagen dan in de Duitse Nazi's, die tenminste hetzelfde doel hadden als zij: een nationale staat steunend op ras. Beiden wilden de Joden uit Duitsland laten vertrekken naar Israël. En al die tijd, schreef Kim Philby in zijn memoires, twijfelde de Britse upper class of het niet beter was met Duitsland samen te gaan tegen het Rode Gevaar aan de andere zijde.

Dat zou de les moeten zijn die we trekken uit een eeuw van moorddadige oorlogen: zorg voor de vluchtelingen, organiseer hun veilig vervoer en onderkomen. Trouwens, als het politiek zo uitkomt kan het wel, heel makkelijk zelfs. Toen in 1989 steeds meer Oost-Duitsers naar het Westen vluchtten, werden ze door West-Duitsland aangemoedigd en kregen extra voordelen: dat ging desnoods zover dat arme gezinnen hun sociale woning moesten afstaan aan vluchtelingen die hun gezin aan de andere kant in de steek hadden gelaten.

Moet een land dan alle vluchtelingen die ooit aankloppen opnemen? Ja, maar het moet er ook voor zorgen, dat er zo weinig mogelijk mensen hoeven te vluchten. Daartoe moet men stoppen met het lichtzinnig bommen gooien als makkelijke oplossing voor alles en nog wat. We moeten oorlog leren zien als een catastrofe die bestreden moet worden als een overstroming of een brand. Niet door er deel aan te nemen en ze aan te wakkeren, maar door de schade te beperken en de slachtoffers te helpen. Als onze landen niet in elke oorlog stappen omdat er misschien wat te verdienen valt, politiek en economisch, zal het aantal vluchtelingen overzienbaar blijven. De huidige toestand is uitzonderlijk en is veroorzaakt door ongeoorloofde wandaden die we zelf kunnen controleren. Bedenk dat op dit ogenblik Turkije nog steeds zaken doet met Daesh, en de NATO als geheel nog steeds wapens en steun levert zonder te weten wie ze in handen zal krijgen, een hallucinante toestand die begonnen is met het bewapenen van het Iraakse leger (dat mee aan de basis van Daesh in Irak ligt) maar die steeds verder gaat met nieuwe misrekeningen, omdat men denkt dat er 'goede terroristen' zijn, zoals men denkt dat er 'goede oorlogen' zijn. Lucratieve handel met oorlogsvoerders is als olie op het vuur. Om het vuur te blussen moet echter de zuurstof afgesneden worden door vluchtelingen op te nemen. Dat is de echte remedie voor de catastrofe die oorlog is, en de enige manier om oorlog te stoppen en vrede te beginnen.




Bronnen:
Anne Frank and her family were also denied entry as refugees to the U.S (The Independent)
BLOCKED BY NATIONAL SECURITY FEARS?: THE FRANK FAMILY AND SHIFTS IN AMERICAN REFUGEE POLICY 1938-41 (Richard Breitman)
Whitehall And The Jews, 1933-1948 - British Immigration Policy, Jewish Refugees And The Holocaust (Louise London)
Research Paper: ISIS-Turkey List (huffpost)
My Silent War: The Autobiography of a Spy (Kim Philby)
Vader van Anne Frank werd in oorlog te laat wanhopig (NRC)
Anne Frank and her family were also denied entry as refugees to the U.S. (Washington Post)
Hoe welkom was de familie Frank? (Anne Frank Stichting)



Tags: actueel, ethiek, pacifisme, samenleving

Zie ook het archief