hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Erdogan en het nieuwe kalifaat

24 juli 2016


Turkije

V

ijf dagen na de mislukte militaire staatsgreep roept president Erdogan van Turkije de noodtoestand uit. Een nooit geziene repressie voedt het vermoeden dat dit het begin is van een islamistische dictatuur die niet zal ophouden aan de grenzen van het land, en het hele Midden-Oosten zal hertekenen.

§

De ambities van Erdogan zijn niet nieuw. Al tijdens de zogenaamde Arabische Lente, in 2011, reisde hij als toenmalig eerste minister van Turkije door Noord-Afrika en werd overal op gejuich onthaald. Hij hield ook een toespraak over democratie voor de Arabische Liga in Caïro. Wat Erdogan juist met democratie bedoelt, wordt nu stilaan duidelijk.

In januari van dit jaar wilde Erdogan, sinds 2014 president, de Turkse grondwet wijzigen om meer macht te krijgen, naar eigen zeggen naar het voorbeeld van onder meer Hitler. De recente gebeurtenissen voorspellen dat hij meer zal krijgen dan waar hij van droomde.

In maart liet Erdogan de redactielokalen van de kritische krant Zaman bezetten, en werd de krant verder uitgebracht door Erdogan-getrouwen. In juni ondertekende Erdogan een wet die de onschendbaarheid ophief van 138 parlementsleden die een minder harde koers tegenover de Koerden voorstonden.

De machtsstrijd tussen leger en regering was aangezwengeld door de EU, die vond dat het parlement meer controle moest krijgen op het leger om tot de EU te mogen toetreden. Helaas was het leger de belangrijkste verdediger van secularisme en mensenrechten. Erdogan, op tal van andere gebieden (doodstraf, mensenrechten, persvrijheid etc...) veel minder gevoelig voor EU-verzuchtingen, aarzelde niet het leger monddood te maken. Al voor de recente couppoging zaten tien procent van de generaals en één derde van de admiraals achter slot.

Een aantal officieren verwachtte ontslagen te worden en startte de even bloedige als hopeloze opstand waar Erdogan op zat te wachten als een kleiduivenschieter. Na enkele uren was de coup neergeslagen. Ongeveer 300 mensen lieten het leven.

Het is ondenkbaar dat Erdogan niet op de hoogte was van de voorbereidingen van de coup, die hij zelf onrechtstreeks veroorzaakt had door angst te zaaien onder zijn tegenstanders, in een leger dat hij had volgestouwd met eigen pionnen. Maar alleen door de coup te laten plaatsvinden kon hij, in de daaropvolgende repressie, zijn islamistische hervormingen versneld en volledig uitvoeren. Erdogan had deze coup nodig, en hoefde slechts te wachten op het beste moment om toe te slaan. Dat moment zou zijn persoonlijke doorbraak betekenen, en hem de macht stevig in handen geven. Uiteraard zijn de Turken niet allemaal op straat gekomen voor Erdogan. Ze hoopten op meer democratie en hebben meer dictatuur geoogst.

De repressie liegt er niet om. Ze begon al enkele uren na de mislukte staatsgreep, en vijf dagen later zijn 50.000 personen aangehouden of opzij geschoven.In totaal zijn 113 burgerlijke magistraten en twee leden van het Grondwettelijk hof aangehouden. Tegen 2.854 burgerlijke rechters werden onmiddellijk aanhoudingsbevelen uitgevaardigd. Volgens de beroepsvereniging van magistraten werden rechters samen met hun familie in de cel gegooid. 15.200 mensen in het onderwijs werden afgedankt. 1.577 decanen van universiteiten werd opgedragen hun ontslag aan te bieden. Academici werd verboden het land te verlaten. De pers werd aan banden gelegd. 8.777 ambtenaren van het ministerie van binnenlandse zaken en 257 ambtenaren van het ministerie van financiën werden aan de deur gezet.

Wat nu?

Turkije en het Midden-Oosten worden nooit meer hetzelfde. De modernisering van Turkije door Kemal Ataturk heeft de weg geruimd voor een islamistische dictatuur die net door haar moderne middelen alle andere kan overtreffen. Het begrip "democratie" wordt daarbij aangepast aan de extremistische denkwijze van salafisten en wahabisten: democratie is de wil van het volk, het volk is islamitisch, dus een islamitische dictatuur is de ideale democratie.

Vreemd is dat een eenmalig gesprek tussen Poetin en Erdogan tot wilde speculaties leiden over een samenwerking tussen beide. Vermoedelijk is de reden dat onze pers beide voorstelt als ernstige overtreders van de mensenrechten en daardoor alleen bondgenoten - een erg oppervlakkige redenering.

De essentie van het conflict is geen oorlog tegen de islam, wat men maar al te graag wil geloven, maar de strijd van een islamistische en christelijke coalitie (bestaande uit de VS, de NATO en islamitische regimes en rebellen) aan de ene kant, en aan de andere kant een seculier bondgenootschap (Rusland en het Syrië van Assad) dat religieuze regeringen afwijst.

Daarbij dient opgemerkt dat wie de VS "gematigde rebellen" noemt, zonder uitzondering ijveren voor een islamitisch regime net zoals Daesh (IS). Onlangs nog werd een twaalfjarig jongetje onthoofd door zulke "gematigde rebellen" (de Nour al-Din al-Zinki groep) omdat hij baathist, dat wil zeggen secularist was. De moordenaars worden militair gesteund door de VS en Saoedi-Arabië.

Het seculiere Rusland heeft zelf ernstige problemen met islamistische rebellen. De islam heeft sinds zijn ontstaan een voedingsboden gevonden bij Turkse volken die uit Siberië kwamen en zich in Rusland vestigden ten tijde van de Hunnen. Zo vond de islam een vruchtbare bodem onder de Tataren en de Wolga-Bulgaren, maar ook in een zestal islamitische republieken (Azerbeidjan, Kazachstan, Kirgizië , Turkmenistan, Oezbekistan) die ooit deel uitmaakten van de Sovjet unie, en nu aan Rusland grenzen.

Ook in China leven islamitische Kirgiezen, Oezbeken, Kazachen en Oeigoeren, alle Turkse volken.

De grootheidswaanzin van Erdogan, gekoppeld aan zijn religieus fanatisme, kan niet zoveel kanten uit. Een seculier Turkije is na de zuiveringen van het staatsapparaat uitgesloten, evenals een toetreding tot de EU. Wel staat in Syrië een islamitische staat in de steigers die zonder openlijke bondgenoten zijn droom niet waar kan maken. In de strijd tegen het seculiere regime van Assad is Erdogan een objectieve bondgenoot van alle rebellen in Syrië en Irak behalve de Koerden, maar met inbegrip van Daesh (IS). Andere objectieve bondgenoten zijn Arabische dictaturen waarvan Saoedi-Arabië de belangrijkste is. Al deze spelers willen één islamitische staat. Turkije laat de handel in aardolie toe uit de raffinaderijen bezet door Daesh (IS). Daarboven leeft nog steeds het panturkisme: een droom van eenheid tussen alle staten met een meerderheid van islamitische Turkse volken. Het is een krachtige maar onuitvoerbare droom, maar dat wordt anders als de Turkse identiteit wordt gebruikt als ruggengraat voor een soennitisch kalifaat dat zich uitstrekt van centraal Afrika tot Siberië. Natuurlijk maakt die droom even weinig kans als het Derde Rijk, maar de vernielingen en het lijden zullen die aangericht door alle vorige dromen van wereldheerschappij overtreffen. Daarvoor heeft het westen Turkije en de Syrische rebellen te goed bewapend.




Bronnen:
Turkey coup attempt: Crackdown toll passes 50,000 (BBC)
Waarom het Turkse leger afzijdig bleef tijdens de protestacties (L. De Brabandere)
Erdogan begint rondreis Midden-Oosten - enthousiast onthaal in Kairo (NRC 2011)
Öztürk: "Bedreigd door persattaché van Turkse ambassade" (VRT)



Tags: actueel, ethiek, pacifisme, religie, samenleving, seculariteit

Zie ook het archief