hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet

Hoofddoeken

11 augustus 2016


hoofddoek

H

et is zonder meer interessant te zien hoe hoofddoeken evolueerden van de oudste beschermende kledij van arme boeren tot een teken van rangorde, gepredikt door alle autoritaire religies. Hoofddoeken zijn voor veel mensen het symbool geworden van de islam, en dat klopt niet. Ze zijn het symbool bij uitstek van seksuele ongelijkheid, doorheen culturen, werelddelen en religies.

§

De reden voor het dragen van een hoofddoek moet dus niet in de islam of de Koran of de Hadith gezocht worden. Het is begrijpelijk dat gelovigen graag denken dat dat wel het geval is, maar het is vreemd dat religieuze leken als Etienne Vermeersch hierover willen debatteren. Hij is volkomen terecht tegen het dragen van religieuze symbolen in scholen en openbare diensten, en ik weet wel zeker dat hij zijn mening niet zal veranderen als er plots toch zo'n vers in de Koran gevonden zou worden.

Maar iets is symbool als mensen het als symbool gebruiken. Als de draagster haar religie wil demonstreren met een hoofddoek dan is dat een feit op zich. Dat verandert niets aan andere feiten: namelijk dat deze bedekking niet typisch is voor moslims, maar wel voor vrouwen doorheen de verschillende religies. Wanneer in de moderne tijd vrouwen hun plaats innemen in besturen, wetenschappen enzovoort, wordt het apart zetten van vrouwen onpraktisch en zal de hoofddoek verdwijnen. En net dan zullen conservatieve extremisten teruggrijpen naar het hoofddeksel als symbool.

Oorspronkelijk droegen zowel mannen als vrouwen een doek over hun hoofd om zich te beschermen tegen hitte en stof. Het merkwaardige is nu dat in samenlevingen met toenemende ongelijkheid deze aanvankelijk nuttige kledij evolueerde om verschil in sekse, stand en rang te etaleren. In zo'n samenlevingen worden hoofddoeken van vrouwen sluiers die haar moeten laten verdwijnen, terwijl mannen dingen op hun hoofd zetten waarmee ze meer opvallen, zoals een keffiyeh, die feitelijk een opgestoken hoofddoek is in Arafat-stijl, of een tulband, waarvan het aantal meters stof de hoogwaardigheid van de drager toont.

Naar de letter bestaat er niet zoiets als religieuze kledij. Ik ken alleszins geen religie waar alle gelovigen hetzelfde gekleed lopen, daarbij verschillend van alles wat in andere religies gedragen wordt. Het zou zelfs een hilarische heksentoer zijn zulke kledij uit te denken.

Het Minderhedenforum voor Vlaanderen en Brussel schrijft over haar postercampagne:

De posters tonen verschillende Vlamingen met een migratieachtergrond met naast hen een logo dat doet denken aan dat van Vlaamse bewegingen. Alleen luidt de leuze niet ‘Ik ben Vlaming en daar ben ik fier op’, maar ‘Ik ben Vlaming. Mag ik ook fier zijn?'

Met "Vlaamse bewegingen" doelt men speciaal op het extreem-rechtse en racistische Vlaams Belang (vroeger het veroordeelde Vlaams Blok). De achterliggende gedachte en tactiek zijn mij (en henzelf?) niet geheel duidelijk. Wil men de nationalistische slogan afwijzen, dan is het oerdom hem "slimmig" over te nemen. Wil men hem toch overnemen, dan stelt men, net als zij, de kwaadaardige vraag wie nu feitelijk een Vlaming is en wie niet - en vooral, of dat wel iets is om fier over te zijn. De plaats waar iemand toevallig geboren is, is wel het laatste waar ontwikkelde mensen fier op mogen zijn, want een modern persoon wil alleen fier zijn op wat hij of zij zelf of samen met anderen tot stand heeft gebracht.

Een van de figuranten op de affiches van het Minderhedenforum draagt een hoofddoek. Het is vergelijkbaar met een Nederlandse campagne enkele jaren geleden, waarop een vrouw met een hoofddoek tracht een maatje te eten.

moslima eet maatje

Ik oordeel niet over een oudje dat in een vreemde wereld terechtgekomen is en vasthoudt aan het doek zoals een bang kind aan een dekentje. Ze kan zelfs rekenen op mijn sympathie en eerbied. Ik tracht ook niet te oordelen over een jonge vrouw die geïntegreerd genoeg is om hier universitaire studies te volgen, maar bewust een symbool van ongelijkheid draagt. Ik zal haar zwijgend voorbijlopen met een gevoel van ontgoocheling en misprijzen. Ieder heeft het recht te dragen wat hij of zij wil in het openbaar. Maar men kan geen enthousiasme of bijval verlangen voor alles wat op T-shirts gedrukt staat of voor elk symbool dat iemand rondzeult. Dat is geen religieuze kwestie: het is eenvoudig een kwestie van sociale omgang in een vrije samenleving, waar ieder gelooft wat hij of zij wil, terwijl anderen in hun (on)geloof gelaten worden.

Wat is een hoofddoek?

  • Een hoofddoek is geen teken van een bepaalde religie, want vele religies schrijven of schreven voor dat vrouwen hoofddoeken moeten dragen.
  • Het is wél het symbool van een hiërarchie steunend op sekse, want religies schrijven vrouwen voor zich te bedekken, niet mannen. In Saoedi-Arabië en in Afghanistan worden vrouwen die zich onvoldoende wegsteken afgeranseld door de zogenaamde "religieuze politie".
  • Het is wél een teken van oer-conservatisme, want in achtergebleven rurale middens zijn ze verplicht terwijl ze in moderne samenleving marginaal zijn. En hoe achterlijker het gebied, hoe meer de vrouwen er geminacht worden. En hoe meer vrouwen geminacht worden, hoe meer ze zich moeten bedekken.
boerka Afghanistan

Uiteraard gelden deze opmerkingen voor alle voorgeschreven kledij in religies: ze zijn nooit het kenmerk van álle gelovigen, maar dienen om een onderklasse te identificeren, een beetje als een jodenster. Ze zijn in de eerste plaats het kenmerk van een hiërarchie, die in de minst ontwikkelde culturen eerst en vooral seksueel is.

Zonder hoofddoek

Het blijkt in de dagelijkse praktijk dat de meeste moslimvrouwen bij ons geen hoofddoek dragen en evenmin ouderwets met Nederlandse of Vlaamse vlaggen zwaaien. Toch zien we gewone moslims bijna nooit. Dat misverstand is ook begrijpelijk, want wie de meest extreme ideeën doorvoert wordt als eerste door de pers opgepikt. Je moet maar een video maken van een onthoofding, en de hele pers staat klaar om je propaganda wereldwijd te verspreiden. Als je 's ochtend de tram neemt naar je werk zonder onderweg te paraderen met religieuze symbolen, besta je niet voor de pers.

De overgrote meerderheid van moslims heeft een even grote afkeer van extremisme als u en ik. Helaas zijn de opiniepeilingen daar nooit helder over, omdat bij het vragen stellen geen rekening wordt gehouden met het historische moment of de materiële omstandigheden. Als je bijvoorbeeld aan moslims vraagt of zij van joden of Amerikanen houden, kan het antwoord erg verschillen naargelang recente gebeurtenissen. Vraag eens aan Westerlingen hoe ze tegenover Rusland of Iran staan, en je zal vergelijkbare uitkomsten krijgen. Zulke onderzoeken zeggen niets over de "aard" van mensen, maar alles over toevallig aanwezige conflicten, angsten en vooroordelen.

Nog een reden waarom je zo weinig gewone moslims hoort in de debatten die hen aangaan, is dat traditionele culturen meer gezagsgericht zijn. Het woord voeren hoort de leiders toe, en wie de leiding neemt denkt dikwijls extremer. Als gewone moslims het aan hun leiders overlaten om voor hen te spreken, lijken ze dus extremistischer dan ze zijn. Helaas vergroten overheidssubsidies deze vertekening, omdat ze onvermijdelijk de actiefste, dus de meer extremistische het eerst bereiken. Dat zie je ook in het Nederlandse omroepbestel, waar een buitenlander wel moet denken dat Andries Knevel de gewone Nederlandse christen voorstelt.

Moderne moslimse vrouwen

Ter afronding hieronder enkele moderne vrouwen die geen reden hebben zich op hun privégeloof te laten voorstaan door uiterlijk vertoon. Wie en wat ze zijn kan u zien als de muis er overheen gaat. Gewone moslims bestaan ook, met miljoenen, en dat wordt te makkelijk vergeten. En geloof de extremisten niet die zeggen dat dit "geen echte moslims" zijn. Dat beslissen ze zelf wel.

beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd beroemd
Bronnen:
Ongeloof en verdriet na racistische reacties op dood Ramzi (15)
‘Ik ben Vlaming. Mag ik ook fier zijn?’
10 American Muslim Women You Should Know (huff)
Meet The Nine Muslim Women Who Have Ruled Nations
Top 10 meest sexy moslima's
Muslim Women Empowerment Event



Tags: actueel, ethiek, religie, samenleving, seculariteit

Zie ook het archief